Pensioenakkoord boterzacht

FNV Havens aan de slag met regeling zware beroepen


Hoewel FNV Havens grote bezwaren heeft tegen het in juni aangenomen pensioenakkoord zal de komende tijd alles op alles worden gezet om met werkgevers goede afspraken te maken over het eerder stoppen met werken voor mensen met zwaar werk. Het akkoord hangt aan elkaar van boterzachte intenties zeggen kaderleden Jeroen Pinxter, Johan van Kooten en Bas van der Meulen. “We moeten flink aan de bak.”


De domper was groot toen de tekst van het pensioenakkoord bekend werd. Had FNV Havens ingezet op 66 in beton en eerder stoppen met werken voor zware beroepen, afgesproken is dat de AOW-leeftijd slechts tot 2022 wordt vastgezet op 66 jaar en 4 maanden en daarna weer doorstijgt. Voor de zware beroepen is slechts geregeld dat er een boetevrijstelling komt over een bedrag van € 19.000, gedurende drie jaar voorafgaand aan de AOW-leeftijd. Terwijl FNV Havens naast boetevrij eerder stoppen met werken óók vol had ingezet op het aanwenden van de belasting op ploegendiensttoeslagen voor eerdere pensionering. Het is de vraag of de 800 miljoen subsidie die minister Koolmees heeft toegezegd kan worden ingezet voor een dergelijke regeling. Het wordt sowieso vechten om die 800 miljoen die voor maximaal vier jaar wordt vrijgemaakt.

Een fooi

Dit pensioenakkoord is niet wat onze leden gevraagd hebben, zegt pensioendeskundige en Sectorraadslid Bas van der Meulen (63). “We hebben het afgelopen jaar actiegevoerd, havenwerkers stonden massaal achter 66 in beton en een goede regeling voor zware beroepen. Werkgevers waren het daarmee eens; zij zitten ook niet te wachten op versleten havenwerkers die nauwelijks meer inzetbaar zijn en uitvallen. Nu worden zij geconfronteerd met de afspraak dat ze drie jaar lang € 19.000 (het bedrag van een jaar AOW) mogen schuiven. Dat bedrag is niet alleen een fooi als je het AOW-gat wilt overbruggen, maar we moeten het ook nog zien binnen te halen tijdens cao-onderhandelingen. Bovendien geldt het afschaffen van de zogeheten RVU-boete maar tot 2025. En dan?”


Brainstormsessies met werkgevers

FNV Havens heeft intussen niet stil gezeten. Al lang voordat het pensioenakkoord door een meerderheid van de FNV-leden werd goedgekeurd, waren gesprekken met havenwerkgevers over oplossingen voor zware beroepen in gang gezet. Van der Meulen, die ook in de werkgroep ‘zwaar werk’ van de FNV zit: “Het zijn brainstormsessies met zo’n 8 tot 10 grote werkgevers. En daar wordt ook vooral veel gerekend: hoeveel procent van de loonsom is nodig om bijvoorbeeld drie jaar eerder te kunnen stoppen met een fatsoenlijk loon plus pensioenreparatie? Want tijdens de onderhandelingen over het pensioenakkoord is het ze even ontgaan dat boetevrij eerder stoppen met werken, ook minder pensioenopbouw betekent. Datzelfde geldt voor het bevriezen van de AOW-leeftijd.”


Wachten op eerste rechtszaak

En, voegt pensioendeskundige Van der Meulen er nog aan toe: “In het pensioenakkoord is een platte pensioenpremie afgesproken. In de haven hebben we echter een beschikbaar premiestelsel, waarbij elke havenwerker naar leeftijd opbouwt en ook uiteindelijk die pensioenuitkering krijgt die hij heeft gespaard. Niemand aan de onderhandelingstafel in Den Haag heeft erbij stilgestaan dat wij een probleem hebben als we straks een ander premiesysteem moeten gaan volgen.” Van der Meulen voorziet juridische procedures: “De leeftijdsafhankelijke opbouwpercentages werden destijds verplicht opgelegd door de fiscus in verband met leeftijdsdiscriminatie, waarvan anders sprake zou zijn. Het is dus wachten op de eerste rechtszaak nu dit net zo makkelijk opzij geschoven wordt.”




Langer doorwerken ondenkbaar

Johan van Kooten (52) en lid van de Sectorraad FNV Havens snapt wel dat aan de onderhandelingstafel veel is blijven steken in goede intenties in plaats van harde afspraken. “De hoofdlijn was dat het pensioenstelsel hervormd moest worden. De koppeling met eerder stoppen met werken en zware beroepen was secundair. Koolmees heeft nu die hervorming binnen, verder moeten we het maar uitzoeken. De overheid is de lachende derde. Hoewel er straks tóch gekort gaat worden op de pensioenuitkeringen.”

Ook Van Kooten wijst op het belang van de brainstormsessies met de havenwerkgevers. We zijn nu drie keer bij elkaar gekomen en het staat als een paal boven water dat langer doorwerken ondenkbaar is. Het plan om de belasting (40 tot 50%) op ploegentoeslagen in een individueel pensioenpotje stoppen, moet echt concreet worden. Die oplossing doet niemand pijn, behalve de fiscus. We moeten het binnen de FNV zelf als sector gaan regelen. Mensen met zwaar werk moeten eerder kunnen stoppen en 45 jaar is genoeg. Daaraan moeten we vasthouden via onder andere fiscale vrijstelling en verlofsparen.”


Verplicht pensioen

Johan van Kooten vindt het onrechtvaardig dat werknemers in feite de prijs betalen voor een almaar flexibeler wordende arbeidsmarkt. Volgens hem was een pensioenhervorming (om te zorgen dat pensioen de komende decennia gegarandeerd blijft) niet nodig geweest als er paal en perk was gesteld aan flexwerk, nulurencontracten, schijnconstructies met zzp’ers én pulpbanen. Die hebben gemaakt dat de basis onder het pensioenstelsel smaller en minder solide is geworden. “Steeds minder mensen nemen deel aan het pensioenstelsel. De markt verdient het geld, werknemers betalen. Ik pleit voor verplichte pensioendeelname voor álle werknemers.”

Werknemers betalen niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk de rekening, vindt Van Kooten. “Mensen die altijd in de onregelmatigheid werken gaan zo’n zes tot zeven jaar eerder dood. En genieten dus minder lang van hun zuurverdiende pensioen, terwijl er wel over de gemiddelde levensverwachting pensioen moeten worden ingekocht. Dat geld blijft in de zakken van de pensioenfondsen hangen. Misschien moeten we eens overwegen geen nachtwerk meer te doen in de haven. Dan valt Nederland om.”



800 euro per persoon

Sectorraadslid Jeroen Pinxter (58) gaat met 67 jaar en 3 maanden met pensioen, voor het pensioenakkoord was dat 67 en 9 maanden. “Dat is het enige voordeel van het pensioenakkoord”, zegt hij, “maar verder is het een monster van een akkoord, omdat er niets over zware beroepen is afgesproken. We hebben het wel over ruim 1 miljoen mensen die onregelmatig werken. Als je die subsidie van 800 miljoen verdeelt, heb je het over 800 euro per persoon.”

Ook Pinxter vindt dat FNV Havens sectoraal en of via de cao met werkgevers een fatsoenlijk ouderen- en pensioenbeleid moet zien af te spreken. “En daar is FNV Havens heel goed in”, zegt hij, refererend aan ouderenregelingen zoals de havenfitregeling. “We zijn afgelopen zomer met een delegatie (werkgevers en werknemers) naar de Tweede Kamer geweest om nog eens uit te leggen wat het belang van eerder stoppen met werken in de onregelmatigheid is, maar daar werd ik niet vrolijk van. Er was wel begrip bij Tweede Kamerleden, maar weinig kennis, alleen op grote lijnen. Ook was er weinig kennis over ons beschikbare premiestelsel in de haven. In 1998 hebben we als havenwerkers geld gestopt in de overgang van het pensioenfonds PVH naar de verzekeraar Optas en een beschikbare premieregeling (leeftijdsafhankelijke opbouw) en nu moeten we misschien weer de tegenovergestelde beweging maken - met alle nadelige gevolgen van dien. Wie gaat dat compenseren? In ons pensioen hebben we nu geen buffers, omdat we individuele potjes hebben (beschikbaar premiestelsel).”

Vijftig jaar verlofsparen?

Een ander in het pensioenakkoord afgesproken lapmiddel, vindt Pinxter het sparen van vrije dagen om bijvoorbeeld twee jaar eerder met pensioen te kunnen gaan. Maximaal 100 weken bovenwettelijk verlof (ook overwerk) zouden mogen worden gespaard. Uitgaande van 10 dagen per jaar sparen, zou je dus 50 jaar bezig zijn. Pinxter: “Dit is niet alleen waanzin, het is ook ondenkbaar dat een jongere havenwerker gaat overwerken of dagen sparen voor zijn oude dag. Eerder voor de opbouw van zijn gezin, huis enzovoorts en in de laatste plaats voor zijn pensioen.”

Jeroen Pinxter ging op zijn 17de in de haven werken. Zijn generatie maakte het sjouwen van “balen, kistjes, doosjes en stukgoed” nog mee. Dat heeft zijn sporen nagelaten, slijtage dus. “Het is niet alleen noodzakelijk dat we het onderling in de haven goed regelen dat ouderen eerder kunnen stoppen, het moet ook op een fatsoenlijke manier gebeuren. Volgend jaar gaat de Wet arbeidsmarkt in balans in. Wat heeft dat allemaal voor gevolgen voor werknemers? Betekent dat dat werkgevers dan makkelijker, goedkoper van de mensen af kunnen? Niet alleen wordt de opbouw van de transitievergoeding aangepast maar ook het stapelen van ontslaggronden wordt dan toegestaan. Ben je als havenwerker vaker ziek of voldoe je niet meer aan de norm? En dan?”